Levha tektoniği depremin en büyük sebebi

1950’lerden 1970’lere kadar geliştirilen levha tektoniği teorisine göre, Dünya’nın dış kabuğu, Dünya’nın çekirdeğinin üzerindeki iç kayalık manto tabakası üzerinde kayan “plakalar” adı verilen devasa katı kayalara bölünmüştür. Manto tabakasının en dış kısmını ve yer kabuğunu içeren Dünya’nın sert dış tabakasına litosfer denir.

100 km kalınlığındaki litosfer tabakasının altında, Dünya’nın derinliklerinden gelen ısı ile yumuşayan yoğun bir tabaka olan astenosfer bulunur. Bu katman, Dünya’nın tektonik plakalarının altını kaydırarak litosferin hareket etmesine neden olur.

Columbia Üniversitesi’nden yerbilimci Nicholas van der Elst’e göre, levha tektoniği yer bilimlerinin birleştirici teorisidir.

SIKLIKLA BİRBİRİNE YAKIN VE TIKLAYIN

Plaka tektoniğini yönlendiren şey, manto tabakasındaki ısı transferidir. Soğuk mantodaki kayalar aşağı doğru batarken, Dünya’nın çekirdeğine yakın sıcak madde yukarı doğru yükselir. Van der Elst, “Biraz ocakta kaynayan bir tencereye benziyor” diyor.

Yerbilimciler, bu kaynayan pelerin üzerindeki plakaları çarpışan arabalar olarak hayal ediyorlar; genellikle çarpışırlar, birleşirler ve sonra dağılırlar. Yerbilimciler, bu dev kaya parçalarının bir araya gelip ayrıldığı noktalara levha sınırı diyorlar. Bir futbol topunun üzerindeki noktalar gibi Dünya’yı sardıkları düşünülüyor.

Plakalar çarpıştığında, yer kabuğu büyük bir şokla ezilir ve dağ sıralarını oluşturmak için şişer. Hindistan ve Asya’nın 55 milyon yıl önce Himalaya Dağları’nı oluşturmak için birleştiği düşünülüyor. Erime devam ettikçe bu dağlar daha da yükselir. Yerbilimciler, İsveç Alplerinin erozyon nedeniyle düştüklerinden daha hızlı yükseldiğini keşfettiler. 2020’de yayınlanan bir araştırmaya göre bu yüzden her yıl artıyor. Ancak bir dağın kütlesi yerçekimine karşı koyamayacak kadar büyüdüğünde, büyüme durur. Erozyon ayrıca dağları aşındırarak büyümeyi engeller, ancak Hawaii Üniversitesi’nde yapılan bir araştırmaya göre, dağların yükselme hızı erozyon hızından daha fazladır.

Ancak çarpışan levhalar her zaman yükselmez. Bazen kıtalardan daha yoğun kayalardan oluşan okyanus levhaları, bir kıta levhası ile çarpışır ve diğerinin altına dalar (bkz. Yitim Bölgesi). Dünyadaki en güçlü depremlerden bazıları (örneğin Japonya’da) 9 büyüklüğe kadar bu şekilde meydana gelir. Bu plaka daha sonra kabuğun altındaki manto tabakasına batar ve mantonun sıcak magması içinde erir ve volkanik bir patlamayla patlar. Pasifik Okyanusu’nu çevreleyen “Ateş Çemberi” gibi batma bölgelerinde birçok büyük volkan var.

İki okyanus levhası birleştiğinde, Kuzey Pasifik Okyanusu’nda bulunan ve Dünya’nın en derin noktası olarak kabul edilen Mariana Çukuru gibi derin bir çöküntü oluşur. Bu tür çarpışmalar ayrıca su altı volkanlarına da yol açabilir.

Iraksak sınırlar, adından da anlaşılacağı gibi, plakaların ayrıldığı veya ayrıldığı tektonik sınırları temsil eder. Bu hareket, karada Doğu Afrika Rift Sistemi gibi dev kanallar oluşturur. Aynı süreç okyanusta okyanus ortası sırtlar oluşturur. Dünya’nın mantosundan gelen sıcak magma bu sırtlardan dışarı sızar ve levhaları dışarı iterek yeni okyanus kabuğu oluşturur. Bu damar boyunca su altı dağ volkanları yükselebilir. Bazı durumlarda adalar oluşur. Örneğin Orta Atlantik Sırtı, doğrudan İzlanda’nın içinden geçer.

Son levha kontur tipi olan transform konturlarda ise levhalar birbirine göre yanal hareket etmektedir. Birçok depremi tetikleyen şey, plaka kenarlarının kayarken sürtünmesidir. Doğu Anadolu Fay Hattı ve San Andreas Fayı gibi yerlerde tektonik levhalar birbirine sürtünerek hareket eder. Bu dev levhalar bloke edildiğinde belirli bir süre serbestçe hareket edemezler. Ancak, biriken basınç sıkışan noktanın çatlamasına ve serbest kalmasına neden olduğunda, plaka güçlü bir sarsıntıyla (deprem) hareket eder.

Tektonik plakalar yılda ortalama 3 ila 5 santimetre hareket eder; yani tırnaklarınızın büyüme hızı.

Dünya küre şeklinde olduğundan, tektonik ve litosfer plakaları birçok katlanmış parçaya bölünmüştür (kırık bir yumurta kabuğu gibi düşünün). US Geological Survey’e (USGS) göre, her plakanın boyutu birkaç yüz kilometre ile binlerce kilometre arasında değişiyor. Boyutlarına göre “büyük”, “orta” ve “küçük” olarak sınıflandırılırlar.

Yoruma kapalı.

Ne Demek - Bursa son dakika - Ehliyet Sınavı Çıkmış Sorular - Paket Arıtma - Gebze implant diş - Kulis haber -
sesli sohbet elektronik sigara cam
Bebek Bakıcısı - Omegle - Sohbet Odaları - Omegla - Görüntülü Sohbet -
uaeupdates.com deneme bonusu veren siteler deneme bonusu veren siteler deneme bonusu radabet giriş Puff langstoninstitute.org gaziantep bayan escort antep escort