Türkiye’de nafaka hukukunda önemli bir dönüşüm yaşanıyor. Anayasa Mahkemesi, boşanan eşlere süresiz nafaka verilmesine ilişkin mevcut düzenlemeyi oy çokluğuyla iptal ederek, tartışmaları yeniden alevlendirdi. Bu karar, uzun süredir toplum ve politika gündeminde yer alan nafaka konusunun geleceğine dair yeni yaklaşımların şekillenmesine neden oldu. Mahkemenin bu kararıyla birlikte, Türkiye Büyük Millet Meclisi’ne yaklaşık dokuz aylık süre tanınırken, yeni model önerileri de masaya yatırıldı.
İptal edilen düzenlemenin ardından, nafakanın tamamen kaldırılmadığı, ancak ömür boyu ödemelerin sona ereceği bilgisi kamuoyuyla paylaşıldı. Boşanmış eşlere ödenen yoksulluk nafakasının devam edeceği ancak bu uygulamanın süreli hale getirileceği düşüncesi, toplumda geniş yankı buldu. Bu bağlamda, adalet Bakanı tarafından gündeme getirilen üç farklı model üzerinde çalışmalar yürütülüyor. Bu modeller arasında nikah tartışması ve boşanma tarihi arasındaki süreyi esas alan, evlilik süresine göre kademeli olarak azalan veya tarafların ekonomik gücüne göre belirlenen yeni sistemler bulunuyor. Bu öneriler, hem hakkaniyetli hem de sürdürülebilir nafaka uygulamalarını hedefliyor.
Özellikle, AK Parti’nin de üzerinde çalıştığı taslak, evlilik süresini temel alan yaklaşımlara odaklanmış durumda. Buna göre, evlilik süresi arttıkça nafaka süresinin de uzaması planlanıyor. Örneğin, üç yıl evli kalanlara 5 yıl, beş yıl evli olanlara ise 7 yıl boyunca nafaka ödemeleri öngörülüyor. On yıl ve üzeri evliliklerde ise bu süre 12 yıla kadar çıkarılabilir. Bu model, nafaka ödemelerinin belli sınırlar içerisinde kalmasını amaçlıyor ve boşanma sonrası maddi kayıplar yaşayan kadınlar için sosyal destek mekanizmalarının devreye alınması düşünülüyor. Ayrıca, çekişmeli boşanma davalarının azaltılması ve davaların daha hızlı sonuçlandırılması adına mahkeme süreçlerinin sadeleştirilmesi ve tarafların anlaşmaya ulaşmasını sağlayacak yeni düzenlemeler de planlanıyor.
Mevcut kanunlara göre nafaka türleri ise, eşler arasındaki ekonomik ilişkiler ve ihtiyaçlara göre farklılık gösteriyor. Eş nafakası, çocuk nafakası ve aile bireylerine yönelik yardım nafakası gibi çeşitler mevcut. Boşanma davası sırasında, özellikle ekonomik açıdan güçsüz durumda olan tarafların mağduriyetlerini önlemek amacıyla geçici nafaka düzenleniyor. Bu nafaka, boşanma gerçekleşince sona eriyor ve yeniden evlenildiğinde veya diğer şartlar oluştuğunda kendiliğinden kalkıyor. Ancak, yoksulluk nafakası olarak adlandırılan bu uygulama, genellikle boşanmış eşin ekonomik durumu nedeniyle belirli koşulları taşıdığı takdirde ömür boyu devam edebiliyor. Mahkemelerin kararlarıyla, nafakanın sona erdirilmesine yönelik çeşitli kriterler bulunuyor; bunlar arasında, tarafların yeniden evlenmesi, gelir düzeyinde önemli bir artış veya mali durumu etkileyen sağlık sorunları yer alıyor. Çocuk nafakasında ise, velayet ebeveyne geçtiğinde, çocuğun 18 yaşına dek maddi ihtiyaçlarının karşılanması amaçlanıyor. Ancak eğitim hayatı devam ederse, nafaka yardımı sürdürülebiliyor ve bu uygulama, çocukların sağlıklı gelişimine katkı sağlamayı hedefliyor.
